γράφει η Κατερίνα Κάλτσου
Πρόσφατα είδαμε τοπική επιχείρηση να παρουσιάζει ένα δικό της προϊόν ως «παραδοσιακό γλυκό της Αλεξανδρούπολης». Εξ αρχής να διευκρινίσουμε ότι το συγκεκριμένο γεγονός δεν αποτελεί αφορμή για προσωπική κριτική, ούτε έχει σημασία αν το προϊόν είναι καλό ή αν η επιχείρηση είχε καλές προθέσεις. Αποτελεί, όμως, μια ευκαιρία για έναν ευρύτερο προβληματισμό ως προς το τι κάνουμε λαθος και γιατί ακόμη δεν έχουμε καταφέρει να δημιουργήσουμε μια ξεκάθαρη γαστρονομική ταυτότητα για την πόλη μας.
Τελικά, ποιος αποφασίζει τι είναι παραδοσιακό; Και κυρίως, έχουμε αποφασίσει ποιες θα ειναι οι γεύσεις που θα χαρακτηρίζουν την Αλεξαδρούπολη;
Η παράδοση δεν δημιουργείται ούτε από μια επιτυχημένη εμπορική ιδέα ούτε από ένα εύστοχο όνομα προϊόντος. Χτίζεται στον χρόνο, συνδέεται με τη μνήμη, την ιστορία και τις συνήθειες ενός τόπου και είναι αποτέλεσμα συλλογικής εμπειρίας και όχι απλως μια επιλογή μάρκετινγκ.
Κι εδώ βρίσκεται η μεγάλη αντίφαση.
Η Αλεξανδρούπολη ενώ έχει όλα τα στοιχεία για να αποκτήσει μια ισχυρή γαστρονομική ταυτότητα, καθώς διαθέτει εξαιρετικές πρώτες ύλες (ψάρια, θαλασσινά, κρασιά και προϊόντα του Έβρου), αλλά και μια μοναδική πολιτισμική κληρονομιά από πρόσφυγες, οι οποίοι έφεραν μαζί τους γεύσεις, τεχνικές και συνταγές, δηλαδή, έχουμε ιστορία πίσω από τη γεύση, παρ όλα αυτά υστερούμε σε αφήγημα, σχεδιασμό και αυτοπεποίθηση. Συχνά προσφέρουμε καλό φαγητό, αλλά όχι μια ολοκληρωμένη εμπειρία. Δημιουργούμε επιλογές που θα μπορούσαν να υπάρχουν σε πολλές παραθαλάσσιες πόλεις της Ελλάδας, χωρίς να αναδεικνύουν επαρκώς τον χαρακτήρα και τη μοναδικότητα του τόπου μας.
Ας κοιτάξουμε την Κρήτη ή τη Μάνη. Δεν έγιναν γνωστές μόνο επειδή είχαν καλά προϊόντα. Επένδυσαν στην ταυτότητά τους πολλές δεκαετίες πριν. Όταν εμείς στη Θρακη συζητούσαμε για την ανάγκη ανάδειξης των τοπικών προϊόντων και προσπαθούσαμε να δημιουργήσουμε ένα άτυπο μητρώο τοπικών παραγωγών περίπου το 2000, στην Κρήτη ήδη είχαν καθιερωθεί ως γαστρονομικός προορισμός. Κατάφεραν, με εξωστρέφεια και λεβεντιά πριν από πολλές δεκαετίες να συνδέσουν τη γεύση με την ιστορία τους, τον πολιτισμό και τον τουρισμό τους.
Το σημαντικό είναι ότι εμείς σήμερα δεν χρειάζεται να ξεκινήσουμε από το μηδέν. Χρειάζεται όμως να κάνουμε αυτό που συνήθως κάνουν οι κοινωνίες που είναι αποφασισμένες να εξελιχθούν. Δηλ. να μελετήσουμε, να μάθουμε και να αξιοποιήσουμε την εμπειρία άλλων, από περιοχές που έχουν ήδη πετύχει. Γνωρίζουμε τι λειτούργησε και τι όχι. Μπορούμε να αποφύγουμε λάθη, να συνεργαστούν παραγωγοί, επιχειρήσεις εστίασης και φορείς και να δημιουργήσουμε κάτι αυθεντικό.
Το παράδοξο είναι ότι, αντί να αξιοποιούμε τα μαθήματα από τις επιτυχίες των άλλων, συχνά αντιγράφουμε τις ίδιες παθογένειες που εκείνοι σήμερα προσπαθούν να διορθώσουν.
Και όλα αυτά συμβαίνουν σε μια περίοδο που η Αλεξανδρούπολη γνωρίζει σημαντική τουριστική ανάπτυξη. Η ευκαιρία βρίσκεται μπροστά μας. Μπορούμε να κάνουμε ένα βήμα πιο πέρα, αξιοποιώντας τη γνώση και την εμπειρία περιοχών που έχουν ήδη διανύσει αυτόν τον δρόμο;
Έναν δρόμο, όμως, στον οποίο ούτε οι υπερβολικές τιμές ούτε τα «φασόν» προϊόντα μπορούν να μας οδηγήσουν μακριά. Γιατί η τουριστική ανάπτυξη χωρίς ποιότητα, ταυτότητα και αυθεντικότητα δεν έχει διάρκεια.
Η φωτο είναι από τον μπουφέ που ετοίμασαν οι μαθητές της ΔΥΠΑ Αλεξανδρούπολης στο 4ο Συνέδριο Τοπικής Ιστορίας ” Αλεξανδρούπολης Εγκώμιο”
