Η ενημέρωση της Gen Z περνά μέσα από TikTok και Instagram. Πόσο αξιόπιστο είναι το scroll και πώς ο αλγόριθμος διαμορφώνει την αντίληψή μας για την είδηση;
Η ενημέρωση αλλάζει ριζικά και αμετάκλητα. Δεν είναι απλώς μια τάση της Gen Z, αλλά μια πραγματική, βαθιά αλλαγή που πλέον χαρακτηρίζει ολόκληρη την ελληνική κοινωνία. Τα social media έχουν μετατραπεί στη βασική μας πηγή ειδήσεων, αντικαθιστώντας οριστικά την τηλεόραση και αλλάζοντας τον τρόπο που μαθαίνουμε, συζητάμε και αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο γύρω μας.
Για το ραδιόφωνο και ειδικά τις εφημερίδες δεν θα σχολιάσω καθόλου, γιατί αποτελούν απλώς νοσταλγικές αναμνήσεις για τους παλαιότερους, με τους νέους να αγνοούν την ύπαρξή τους.
Η Gen Z ενημερώνεται από Influencers
Η Gen Z ενημερώνεται με ταχύτητα, εικόνες, σύντομες φράσεις και φίλτρα που δεν είναι μόνο αισθητικά, αλλά και αλγοριθμικά. Είναι χαρακτηριστικό ότι για αρκετές πλατφόρμες, ένα σημαντικό ποσοστό χρηστών δηλώνει ότι τακτικά παίρνει ειδήσεις από εκεί. Για παράδειγμα πάνω από το 50% των χρηστών του TikTok, δηλώνει ότι χρησιμοποιεί την εν λόγω εφαρμογή και ως πηγή ειδήσεων, όπως αποκαλύπτει έρευνα της pewresearch.
Σύμφωνα με την πιο πρόσφατη έρευνα Eurobarometer 2025, το 56% των Ελλήνων ενημερώνεται κυρίως μέσω social media, ενώ η τηλεόραση ακολουθεί με 54%. Η Ελλάδα δεν είναι απλώς μέρος της ευρωπαϊκής τάσης, αλλά βρίσκεται στην πρωτοπορία μιας αλλαγής που επηρεάζει ήδη την πολιτική, την κοινωνία και την καθημερινότητα. Και το αξιοσημείωτο είναι ότι αυτή η μετάβαση δεν αφορά μόνο τους νέους, αλλά ένα ευρύ ηλικιακό φάσμα, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές.
Με πλατφόρμες όπως το Instagram, το TikTok και το YouTube να λειτουργούν ως άτυπα δελτία ειδήσεων, η ενημέρωση γίνεται γρήγορη, σύντομη, δυναμική, αλλά συχνά και επικίνδυνα επιφανειακή. Η ταχύτητα με την οποία μεταφέρονται οι πληροφορίες σημαίνει ότι όλοι είμαστε πιο εκτεθειμένοι σε λάθος ειδήσεις ή σε σκόπιμα fake news.
Όπως αναφέρουν διεθνή ρεπορτάζ, η αύξηση της εξάρτησης από τα social media στην Ελλάδα συνοδεύεται από αυξημένη έκθεση σε misinformation και ανάγκη για μεγαλύτερη κριτική σκέψη.
Και το μεγαλύτερο πρόβλημα δεν είναι ότι οι νέοι ενημερώνονται από τα social, αλλά ότι ενημερώνονται μόνο από αυτά ή ότι αναγνωρίζουν ως ειδήσεις κυρίως ό,τι πέρασε από φίλτρο αλγορίθμου ή από εικονικά formats.
Ταυτόχρονα, η άνθηση του ρόλου των «news influencers», δηλαδή ανθρώπων με μεγάλο κοινό που σχολιάζουν πολιτικά ή κοινωνικά, έρχεται για να αλλάξει περισσότερο τα δεδομένα πληροφόρησης. Άνθρωποι που δεν έχουν ούτε το μορφωτικό επίπεδο, ούτε το γνωστικό πλαίσιο, ούτε τα ερμηνευτικά εργαλεία, εκτελούν χρέη δημοσιογράφου. Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα του pewresearch.org , περίπου 1 στους 5 ενήλικες στις ΗΠΑ δηλώνει ότι παίρνει τακτικά ειδήσεις από influencers στα social media
.
Η θετική πλευρά
Κι όμως, αυτή η αλλαγή έχει και τη θετική της πλευρά. Οι πολίτες δεν είναι πλέον παθητικοί δέκτες. Έχουν φωνή, σχολιάζουν, συμμετέχουν και αλληλεπιδρούν. Η ενημέρωση γίνεται αμφίδρομη. Δίνεται χώρος σε νέες φωνές, ανεξάρτητα μέσα, δημοσιογράφους που χτίζουν τη δική τους κοινότητα και περιεχόμενο που μπορεί να φτάσει σε χιλιάδες ανθρώπους μέσα σε λίγα λεπτά.
Η μετάβαση από την τηλεόραση στα social media δεν είναι απλώς τεχνολογική. Είναι πολιτισμική. Και μέσα σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, η Ελλάδα φαίνεται πως έχει ήδη επιλέξει πλευρά, δίνοντας ψήφο εμπιστοσύνης σε μία ενημέρωση πιο άμεση και προσβάσιμη, αλλά και μία δημόσια σφαίρα που χρειάζεται περισσότερη διαφάνεια, έλεγχο και υπευθυνότητα.
Πώς να χρησιμοποιούμε τα ψηφιακά εργαλεία των social media, χωρίς να πέφτουμε στις παγίδες τους
Τι σημαίνουν όλα αυτά για το 2025; Πρώτον, ότι χρειαζόμαστε νέα εργαλεία εκπαίδευσης στα media. Όχι θεωρητικά, αλλά πρακτικά. Παραδείγματος χάρη για το πώς διασταυρώνεις μια είδηση, πώς ελέγχεις πηγές, πώς ξεχωρίζεις την ενημέρωση από την προπαγάνδα, και άλλα πολλά.
Δεύτερον, ότι θα πρέπει να πιέσουμε τις πλατφόρμες να αναλάβουν μεγαλύτερη ευθύνη το κομμάτι ελέγχου πηγών και πληροφόρησης. Όπως συμβαίνει σε συζητήσεις περί ρύθμισης των social και στα προσωπικά δεδομένα.
Και τρίτον να απαιτήσουμε ποιοτική ενημέρωση. Το τι επιλέγουμε για την ενημέρωσή μας, με τόσες δυνατότητες επιλογών, είναι αποκλειστικά δική μας ευθύνη.
Η ενημέρωση είναι δύναμη. Και το 2025, η δύναμη αυτή έχει αλλάξει χέρια προς την κατεύθυνση των social media. Το ερώτημα είναι αν θα γίνουμε οι ήρωες του feed ή θα μείνουμε όμηροι του like…
