Σε τροχιά δημογραφικής συρρίκνωσης βρίσκεται η Ελλάδα, με τις γεννήσεις να καταγράφουν δραματική πτώση και τις περιφερειακές ανισότητες να διευρύνονται. Σύμφωνα με νέα έκθεση του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών (ΙΔΕΜ), οι γεννήσεις μειώθηκαν από 117.440 το 2009 σε 68.310 το 2024, σημειώνοντας πτώση 42%.
Η μεγαλύτερη μείωση, που ξεπερνά το 50%, καταγράφεται σε έξι περιοχές της ηπειρωτικής χώρας: Θεσπρωτία, Γρεβενά, Φθιώτιδα, Κοζάνη, Ευρυτανία και Φλώρινα. Αντίθετα, αρκετές νησιωτικές περιοχές εμφανίζουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα, με τις Κυκλάδες και τη Ζάκυνθο να παρουσιάζουν μείωση μικρότερη του 15%.
Λιγότερες γεννήσεις, μεγαλύτερη ηλικία τεκνοποίησης
Η μακροχρόνια δημογραφική υποχώρηση είναι ακόμη πιο έντονη. Από περίπου 148.000 γεννήσεις ετησίως την περίοδο 1979-1980, η Ελλάδα έφτασε στις 67.000 την περίοδο 2024-2025. Παράλληλα, η μέση ηλικία τεκνοποίησης αυξήθηκε από τα 26,2 στα 32,2 έτη, ενώ ο δείκτης γονιμότητας περιορίστηκε από 2,2 σε 1,24 παιδιά ανά γυναίκα.
Καθοριστικός παράγοντας είναι και η μείωση κατά περίπου 480.000 των γυναικών ηλικίας 25-44 ετών, αποτέλεσμα της υπογεννητικότητας προηγούμενων δεκαετιών και της μετανάστευσης νέων μετά το 2010.
Μόλις πέντε περιοχές με περισσότερες γεννήσεις από θανάτους
Το 2024, σε εθνικό επίπεδο, αντιστοιχούσαν 184 θάνατοι ανά 100 γεννήσεις, έναντι 92 το 2009. Μόνο πέντε από τις 74 Περιφερειακές Ενότητες της χώρας κατέγραψαν θετικό φυσικό ισοζύγιο: Θήρα, Μύκονος, Κως, Νάξος και Ρέθυμνο.
Στον αντίποδα, στις Σέρρες, την Ευρυτανία και τα Γρεβενά οι θάνατοι ήταν τουλάχιστον 3,5 φορές περισσότεροι από τις γεννήσεις. Συνολικά, 17 Περιφερειακές Ενότητες, κυρίως στην ηπειρωτική Ελλάδα, εμφάνισαν ιδιαίτερα δυσμενή αναλογία γεννήσεων και θανάτων.
Οι διαφορές αποδίδονται κυρίως στη γήρανση του πληθυσμού, στη μείωση των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας και στις μεταναστευτικές ροές. Οι νησιωτικές περιοχές που συγκρατούν ή προσελκύουν νεότερους κατοίκους παρουσιάζουν ευνοϊκότερη δημογραφική εικόνα.
Δημογραφικό έλλειμμα 557.000 ανθρώπων σε 15 χρόνια
Σύμφωνα με την έκθεση, την περίοδο 2011-2020 οι θάνατοι ξεπέρασαν τις γεννήσεις κατά 267.000, ενώ την πενταετία 2021-2025 το αρνητικό φυσικό ισοζύγιο έφτασε τις 290.000. Συνολικά, μέσα σε 15 χρόνια, καταγράφηκαν 557.000 περισσότεροι θάνατοι από γεννήσεις.
Οι προοπτικές παραμένουν δυσμενείς. Όπως επισημαίνει ο καθηγητής Δημογραφίας Βύρων Κοτζαμάνης, χωρίς θετικό μεταναστευτικό ισοζύγιο, οι γεννήσεις εκτιμάται ότι θα παραμείνουν κοντά στις 65.000 ετησίως έως το 2045.
Η δημογραφική συρρίκνωση αποτελεί ήδη πραγματικότητα, με την ηπειρωτική περιφέρεια να δέχεται τις μεγαλύτερες πιέσεις και την πληθυσμιακή γήρανση να εντείνει τις ανισότητες μεταξύ των περιοχών της χώρας.
