Ο καρκίνος εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις σοβαρότερες απειλές για τη δημόσια υγεία στην Ευρώπη, με τα στοιχεία και τις προβλέψεις να προκαλούν έντονο προβληματισμό. Μόνο το 2022, περίπου 1,3 εκατομμύρια άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους από τη νόσο στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ οι νέες διαγνώσεις εκτιμάται ότι θα αυξηθούν κατά 18% έως το 2040. Την ίδια περίοδο, οι θάνατοι από καρκίνο αναμένεται να αυξηθούν κατά 26%, την ώρα που το συνολικό οικονομικό κόστος ξεπερνά ήδη τα 93 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως, επιβαρύνοντας σημαντικά τα συστήματα υγείας και τις κοινωνίες.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο και με αφορμή την 4η Φεβρουαρίου, Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου, δημοσιοποιήθηκε η 5η έκδοση του Ευρωπαϊκού Κώδικα κατά του Καρκίνου, η οποία επαναφέρει στο προσκήνιο τον καθοριστικό ρόλο της πρόληψης. Πρόκειται για μια μακροχρόνια πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, βασισμένη σε ισχυρά επιστημονικά δεδομένα, που απευθύνεται πλέον όχι μόνο στους πολίτες αλλά και στους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής, καλώντας τους να διαμορφώσουν περιβάλλοντα που ευνοούν τις υγιεινές επιλογές και μειώνουν τον κίνδυνο εμφάνισης της νόσου σε πληθυσμιακό επίπεδο.
Σύμφωνα με τον καθηγητή Θεραπευτικής, Αιματολογίας και Ογκολογίας, διευθυντή της Θεραπευτικής Κλινικής του Νοσοκομείου Αλεξάνδρα και πρώην πρύτανη του ΕΚΠΑ, Θάνο Δημόπουλο, η σημασία του Κώδικα είναι καθοριστική, καθώς τουλάχιστον το 40% των καρκίνων μπορεί να προληφθεί. Όπως επισημαίνει, πολλοί από τους παράγοντες κινδύνου που συνδέονται με τον καρκίνο είναι κοινοί και με άλλα χρόνια νοσήματα, όπως ο σακχαρώδης διαβήτης και τα καρδιαγγειακά, γεγονός που καθιστά το όφελος από την υιοθέτηση υγιεινών συνηθειών πολλαπλασιαστικό.
Οι συστάσεις του Ευρωπαϊκού Κώδικα εστιάζουν σε καθημερινές επιλογές που μπορούν να κάνουν τη διαφορά. Η αποφυγή του καπνίσματος και κάθε μορφής καπνού, καθώς και η προστασία από το παθητικό κάπνισμα, αποτελούν βασικό πυλώνα πρόληψης. Παράλληλα, η διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους μέσα από ισορροπημένη διατροφή, με περιορισμό των υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων, της ζάχαρης, του αλατιού και του κόκκινου κρέατος, σε συνδυασμό με καθημερινή σωματική δραστηριότητα, ενισχύει σημαντικά τη συνολική υγεία.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στην αποφυγή της υπερβολικής κατανάλωσης αλκοόλ, στην προώθηση του θηλασμού, αλλά και στην προστασία από την υπερβολική έκθεση στον ήλιο, ειδικά για τα παιδιά, με συστηματική χρήση αντηλιακού και αποφυγή του σολάριουμ. Σημαντικός θεωρείται και ο ρόλος της ενημέρωσης για καρκινογόνους παράγοντες στον χώρο εργασίας, της μείωσης της έκθεσης στο ραδόνιο σε εσωτερικούς χώρους και της αντιμετώπισης της ατμοσφαιρικής ρύπανσης μέσα από πιο βιώσιμες καθημερινές μετακινήσεις.
Ο Κώδικας υπογραμμίζει, επίσης, τη σημασία του εμβολιασμού κατά της ηπατίτιδας Β και του HPV, καθώς και της έγκαιρης διάγνωσης και θεραπείας λοιμώξεων που σχετίζονται με την ανάπτυξη καρκίνου. Παράλληλα, συστήνεται προσεκτική χρήση της ορμονικής θεραπείας υποκατάστασης μετά την εμμηνόπαυση, πάντα σε συνεννόηση με τον γιατρό και για το μικρότερο δυνατό χρονικό διάστημα.
Τέλος, καθοριστικό ρόλο παίζουν τα οργανωμένα προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου για τον καρκίνο του εντέρου, του μαστού, του τραχήλου της μήτρας και του πνεύμονα, τα οποία μπορούν να οδηγήσουν σε έγκαιρη διάγνωση και σημαντικά καλύτερη πρόγνωση. Το μήνυμα της φετινής Παγκόσμιας Ημέρας κατά του Καρκίνου είναι σαφές: η πρόληψη δεν είναι απλώς ατομική ευθύνη, αλλά συλλογική επένδυση στη ζωή.
