Γράφει η Κατερίνα Κάλτσου:
Την ώρα που η χώρα μετρά καμένες εκτάσεις, καμένες περιουσίες και πληγές που κάθε καλοκαίρι μοιάζουν να ανοίγουν ξανά, στα βουνά της Θράκης μια άλλη θερμοκρασία ανεβαίνει.
Όχι όμως από τις φωτιές.
Γιατί φέτος συνέβη κάτι που αξίζει να παρατηρηθεί.
Το «Χίλια», η παραδοσιακή γιορτή των Μπεκτασήδων Αλεβιτών που συνδέεται εδώ και αιώνες με τη Ρούσσα του Έβρου και τον ιστορικό τεκέ της, απέκτησε για πρώτη φορά έναν δεύτερο τόπο. Την ίδια περίοδο, μια αντίστοιχη διοργάνωση πραγματοποιήθηκε στον Κέχρο της Ροδόπης, με επίσης τριήμερες πολιτιστικές εκδηλώσεις και αγώνες πάλης με λάδι.
Μόνο που η Ρούσσα και ο Κέχρος δεν έχουν την ίδια ιστορική διαδρομή.
Στη Ρούσσα, το «Χίλια» δεν είναι μια καινούργια διοργάνωση αλλά κρατά παράδοση αιώνων και γιορτάζεται συνήθως το πρώτο Σάβ/κο του Αυγούστου κάθε έτους. Είναι ένας θεσμός της κοινότητας που περνά από γενιά σε γενιά και αποτελεί μέρος της ιδιαίτερης ταυτότητας των Μπεκτασήδων της περιοχής.
Στον Κέχρο, αντιθέτως, η εμφάνιση μιας γιορτής τις ίδιες ημέρες, για πρώτη φορά, με το ίδιο όνομα δημιουργεί ένα νέο συμβολικό τοπίο. Και η παρουσία εκπροσώπων από την Τουρκία, διπλωματικών αρχών και μουσουλμανικών φορέων προσθέτει ακόμη μία διάσταση στο γεγονός.
Τίποτα από αυτά δεν θα ήταν από μόνο του πρόβλημα. Η πολιτιστική έκφραση δεν έχει σύνορα και οι άνθρωποι έχουν κάθε δικαίωμα να γιορτάζουν μία παράδοση. Το ζήτημα αρχίζει όταν αυτή η παράδοση αποκτά πολιτικό βάρος και όταν πίσω της εμφανίζονται διεκδικήσεις εκπροσώπησης.
Γιατί οι Μπεκτασήδες Αλεβίτες είναι μια ιδιαίτερη θρησκευτική κοινότητα, με τη δική της ιστορία και ταυτότητα. Μια «μειονότητα μέσα στη μειονότητα», η οποία επί χρόνια βρέθηκε στη σκιά μιας ενιαίας αντίληψης για το Ισλάμ της Θράκης.
Η πρόσφατη θεσμική αναγνώρισή τους από την Ελληνική Πολιτεία, με τον Ν. 5224/2025, αλλάζει αυτή την πραγματικότητα. Τους αναγνωρίζει ως αυτοτελή θρησκευτική κοινότητα και τους δίνει τη δυνατότητα να εκπροσωπούν οι ίδιοι τον εαυτό τους.
Και εδώ βρίσκεται ίσως η πιο ενδιαφέρουσα πλευρά της υπόθεσης, καθώς οι ίδιοι δεν φαίνεται να επιθυμούν να μετατραπούν σε πιόνια μιας ευρύτερης γεωπολιτικής αντιπαράθεσης. Θέλουν τη θρησκεία τους, τις τελετές τους και την παράδοσή τους χωρίς πολιτικούς προστάτες και χωρίς να χρειάζεται να αποδείξουν σε κανέναν ποιοι είναι.
Ακριβώς γι’ αυτό η δημιουργία ενός δεύτερου «Χίλια» αξίζει προσοχής. Επειδή στη Θράκη έχουμε μάθει από συμβολισμούς.. πως συχνά “κρύβουν” μεγαλύτερη σημασία από αυτή που φαίνεται εκ πρώτης όψεως.
Τα «Χίλια» τελείωσαν. Το παιχνίδι, όμως, φαίνεται πως μόλις αρχίζει!
